Varşova da bir ayaklanma…

Bugün geçtiğimiz hafta sözünü ettiğim  müzeden konuşalım istiyorum. 

Varşova üzücü hikayeleri ile dolu bir şehir sokaklarda her şey yolunda gibi gözükse de biraz tarihini okuduğunuzda o kadar da toz pembe bir hayatın izlerinin olmadığı çok rahat görmeye başlıyorsunuz. Daha önce bu konu hakkındaki düşüncelerimi aktarmaya çalıştığım ‘Biraz Varşova ‘ yazısını okumadıysanız bu yeni satırlardan önce göz atmanızı isterim. 

Bu tozlu tarih sayfalarında acıların, kaybedişlerin yanında tabi ki cesur direnişlerde var. 

Bugün sizleri götürmek istediğim mekân bu direnişin izlerinin bulunduğu Varşova Ayaklanma müzesi. Müzeden bahsetmeden önce meydana gelen tarihi olaylara bu mekânın neden yapıldığına değinmek istiyorum. 

1944′ de Varşova’da bir direniş başladı. Bu cesur direnişin amacı (Armia Krajowa) Polonya Halk Ordusu adıyla bildiğimiz birlikler aracılığa Almanları şehirden çıkarmakSovyetlerden önce Varşovayı özgürlüğüne kavuşturmak ve yönetimi kontrol altına almaktı. Bu ayaklanmanın başlamasını ateşleyen en önemli etken Sovyet Rusyanın Kızıl Orduyu doğu bölgesine yönlendirmesi ve Alman birliklerinin geri çekilmesi olmuştur. Ayaklanma başlarda istenildiği gibi başarılı bir şekilde ilerledi. Sovyet kontrolündeki Polonya birlikleri ve ayaklanma destekçisi isyancılarla birlikte Vistül nehrinin doğu yakasında bir işgal başlatıldı. Ne var ki bu işgal Sovyet birlikleri tarafından desteklenmedi ve isyancıların sayıları yetersiz kaldı.  

Oysa Sovyet birlikleri kolaylıkla yardım gönderecek konumdaydı. Bu durum Josef Stalin tarafından kasıtlı olarak Polonyalı birliklerin mağlup olmasını istediği söylentilerini ortaya attı. Kızıl ordunun doğu tarafından çekilmesiyle rahatlayan Almanlar  kanlı sokak çatışmalarıyla şehrin yönetimini tekrar kazandı. Bu çatışmalar sonucunda 150.000-200.00 sivil hayatını kaybetti. Yaklaşık 16.000 Polonyalı direnişçi hayatını kaybetti. Maalesef bu can kayıpları ile birlikte Varşova’nın %25’lik kısmı çatışma sırasında yok edildi .Polonya birliklerinin teslim olmasından sonra Alman birlikleri şehri yıkmaya devam ettiler. Bu ayaklanmadan önce gerçekleşen Polonya’nın işgali ve Getto ayaklanması ile birlikte Varşova’nın %85’lik bir kısmı yerle bir olmuş oldu. 

Ayaklanma hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz ,size önerebileceğim ayaklanma sırasında çekilmiş gerçek görüntülerden oluşan ,ödüllü yönetmen Jan Komasa tarafından yönetilen – Warsaw Uprising aldı filmi izlemenizi tavsiye ederim. Film siyah beyaz görüntülerin renklendirilmesi ile oluşturulmuş.1944 yılında iki kardeş tarafından ayaklanmayı kayıt altına almak için çekilmiş görüntüleri barındırıyor. 

Göz atmanızı tavsiye ederim biraz olsun o anların etkisi altına girmenizi sağlıyor. Bencesini söyleyecek olursam müzeleri yada tarihi mekanları ziyaret etmeden önce biraz hazırlıklı gitmeyi seviyorum. Karşıma çıkan bir çok duruma hazırlıklı olmamı ve empati yapabilmemi kolaylaştırıyor. 

Can kayıplarının, bir çok şeyi  feda etmek zorunda bırakılan insanların anılarının bulunduğu mekanları görmeye giderken bunu daha fazla hak ettiklerini düşünüyorum .Belki onca insanı onca canı bilemeyiz her birinin değerli hikayelerini aklımızda tutamayız ,ömrümüz acılarını okumaya yetmez belki, ama yaşadıklarını bilmek öğrenmek en azından çabalamak onlar için yapabileceğimiz işler arasında. Hikayesini bilmeden girdiğiniz her müze girdiğiniz diğer binalardan farklı olmuyor. 

Varşova ayaklanma müzesi insanların günlük yaşamlarına geride bıraktıklarına şahit olabileceğiniz nadir yerlerden. Hazırlanması epey vakit alan müze bir çok anıyı barındırıyor. Kızıl orduyu anlatan odalar, sevgililerin birbirlerine yazdıkları mektuplar, haberleşmede kullandıkları yöntemler, kendilerini feda eden yaşları küçük ama yaptıkları iş büyük olan çocuklar. Müze içerisinde ayaklanmanın her bir aşaması ilmek ilmek dokunmuş gün be gün meydana gelen olaylar ziyaretçilere özenle aktarılmaya çalışılmış. Müze içerisinde o günkü insan seslerinin, siren seslerinin bulunduğu ,kulağınızı yasladığınızda duyabileceğiniz bir tüm bu sesleri duyabileceğiniz bir duvar bulunuyor. Özel hazırlanan bir simülasyonla o gün harap olan Varşova’yı kuş bakışı izleme imkanı sunuluyor. Müzenin içerisinde benim en çok etkilendiğim kısım ayaklanma zamanında kullanılan yer altı tünelleri oldu. Dilerseniz içlerinden geçebiliyor o zamanlara  biraz daha dokunabiliyorsunuz. Varşova’da yaşaya herkesin bu müzeyi ziyaret etmesini çok isterim ve tabi ki Varşova’ya yolu düşenlerin de mutlaka görmesi gereken bir yer. 

Müze pazar günleri ücretsiz olarak kapılarını açıyor ziyaret etmek isteyenlere. Tüm bunların dışında bilgi almak isterseniz aşağıya müzenin web sitesinin linkini bırakacağım. 

Çalışma saatleri:
Pazartesi  08:00–18:00
Salı  Kapalı
Çarşamba  08:00–18:00
Perşembe  08:00–20:00
Cuma  08:00–18:00
Cumartesi  10:00–18:00
Pazar  10:00–18:00

https://www.1944.pl/en