2 sene önce
1919 Views

Nobel Ödülüne Doymayan Ülke: Polonya

Yazar

Polonya, tarihi itibariyle edebiyatla, sanatla, bilimle yakından ilgilenen ve başarılarıyla hatırı sayılan bir ülke oldu. Toprağında yetiştirdiği bilim insanları, kalemi kuvvetli yazarları uluslararası arenada hem kendilerini ispat etmiş hem de ülkelerini oldukça başarılı bir şekilde tanıtmışlardı. İçinde bulundukları birçok savaştan geriye kalan acılar, sıkıntılar, zorluklar savaş sonrası dönemlerde başarıya dönüştüğünü görebiliriz.

Bu yazıda dünyaca ünlü Nobel Edebiyat Ödülü alan Polonyalı yazarları ve şairleri ele almaya çalıştım. Diğer yazılarımda ödül alan bilim insanlarını ve demokrasi açılımını başlatan Nobel Ödüllü siyasetçi Lech Wałęsa’yı konu alacağım. Takipte kalın… 🙂

 –> Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz

Asıl adı Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz olan yazar, 5 Mayıs 1846’da Wola Okrzeiska’da dünyaya geldi. Varşova’da okudu fakat görünür bir sonuç alamadı. Yakın zaman içerisinde onun yazarlık yeteneği keşfedildi. “Litwos” mahlasını kullanan yazarın ilk çalışması “güçlü bir sosyal vicdana ihanet” konulu eleştiri skeci oldu. Yazar 1876 yılında Amerika’ya bir gezi düzenledi ve gördüklerini kaleme aldı. Gezi yazıları Polonya gazetelerinde yayımlandı ve güzel dönütler aldı.

1895 yılında yayınladığı “Quo Vadis(Nereye Gidiyor?)”  romanıyla en büyük başarısını elde etti. Bu romanında Roma İmparatoru Neron zamanında Hıristiyanların gördüğü zulümleri anlatır. 1874 yılında “Ogniem i Mieczem(Ateş ve Kılıç)” adlı yapıtı “Savaş” üçlemesinin ilk romanıdır. Romanda 17.yüzyıl Kırım Tatarları ile Zaporojya Kazakları’nın Polonyalılarla giriştiği savaşı konu alır. İkinci kitap “Potop” isimlidir. Üçlemenin son romanı “Pan Wolodyjowski (Bay Wolodyjowski)”, Osmanlı-Lehistan mücadelelerine katılan bir Leh Aristokratı konu alır. Sienkiewicz’in “Muzıkacı Yanko ve Kamyonka” isimli hikâyeleri 19.yüzyılda Ahmet Rasim tarafından dilimize çevrilmiştir. Ayrıca 1877 yılında kaleme aldığı “Selim Mirza” adlı hikâyesi henüz Türkçe’ye çevrilmedi.

Yazar 1905 yılında “Epik yazar” olarak hatırı sayılır becerilerinden dolayı Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görüldü. 70 yaşında, 15 Kasım 1916’da İsviçre’nin Vevey şehrinde hayata gözlerini kapadı.

–>Władysław Reymont

Władisław Reymont

Władysław Reymont

Władysław Stanisław Reymont, 7 Mayıs 1867’de Kobiele Wielkie’de kilise orgcusu bir babanın, alçakgönüllü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. 6 yaşında dayısı aracılığıyla okuma yazmayı öğrendi. Daha 9 yaşında Çağdaş Polonya Edebiyatı hakkında bilgi sahibi olan ve çeviri kitaplarını okuyan yazar, kitaplarında genellikle yaşadığı dönemin sorunlarını konu aldı. 1899 yılında bir fabrika çerçevesinde yazdığı “Ziemia Obiecana (Vaat Edilen Topraklar)” kitabıyla beğeni kazandı. “Młoda Polska (Genç Polonyalılar)” edebiyat çevresinde yer alan yazar, genellikle rahat okunabilen gerçekçi kitaplarıyla tanındı. 1904-09 yıllarında döneminin köy hayatını kaleme aldığı dört ciltlik “Cłopi (Köylüler)” epik kitabı kendisine 1924-Nobel Edebiyat Ödülü’nü getirdi. Yazar 5 Aralık 1925’te Varşova’da hayatını kaybetti.

 

–>Czesław Miłosz

Czesław Miłosz

Czesław Miłosz

30 Haziran 1911’de Litvanya’nın Šeteniai kentinde doğdu. Polonya’nın seçkin bir ailesinden olan şair ve deneme yazarı, Vilnius Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Yaşamının bir bölümü Polonya dışında, çocukluğunun bir kısmı Bolşevikler döneminde Rusya’da, savaş sonrası dönemde (1951) Fransa’da ve daha sonra 1970 yılında vatandaşlığını aldığı ABD’de, geçti. Miłosz şiirlerinin Polonya’da uzun yıllar yasaklı kalması kendisine büyük bir ün sağladı. Eserlerinde manevi ve siyasi konulara yer veren yazar; 1945 yılında yazdığı “Ocalenie (Kurtarış)” şiiri, 1969 yılında bir bellek yolculuğu denebilen “Miasto Bez Imienia (Adsız Şehir)” ve 1953 yılında totaliterliğin doğasını gözden geçirdiği deneme kitabı “Zniewolony Umysł (Tutsak Edilmiş Akıl)”  tanındı.

Czesław Miłosz; 1934’te Pion Dergisi Edebiyat Ödülü’nü, 1953’te Avrupa Edebiyat Ödülü’nü, 1957’de Paris Kültür Ödülü’nü, 1958’de Sürgündeki Polonya Yazarları Ödülü’nü, 1974’te Polonya PEN Kulüp Ödülü’nü, 1978’de Neustadt Uluslar arası Edebiyat Ödülü’nü,  1998’de Nike Edebiyat Ödülü’nü kazandı. “Ödün Vermeyen Sağgörülü Şiiri”  ile 1980 Nobel Edebiyat Ödülü’nü ülkesine kazandırdı. Komünizm sonrası ülkesine döndüğünde kahraman gibi karşılanan şair; 14 Ağustos 2004’te, 93 yaşında Kraków’da öldü.

 

–>Wisława Szymborska

Wisława Szymborska

Wisława Szymborska

2 Temmuz 1923’te Batı Polonya’da bulunan Kórnik’te dünyaya gelen şair, 1945-48 yılları arasında Jagiellonian Üniversitesi’nde (Kraków) Polonya Edebiyatı ve Sosyoloji eğitimini tamamladı. Wisława Szymborska, Çağdaş Polonya Şiiri’nin önde gelen isimlerindendir. 1954’te Kraków Kenti Edebiyat Ödülü’nü, 1963’te Polonya Kültür Bakanlığı Ödülü’nü, 1991’te Goethe Ödülü’nü, 1995’te Herder Ödülü’nü, 1996’da  Polonya PEN Kulüp Ödülü’nü kazanan şair, 1996 yılında Nobel Komitesi tarafından şiirindeki “İronik kesinlik”  için  “Şiirin Mozart’ı” sıfatıyla Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı.

Szymborska; Türkçe, Arapça, İbranice, Japonca ve birçok Avrupa diline çevrilen şiirlerinde; aşk, ölüm, savaş, terörizm, geçmiş gibi konuları işledi. Uzun yıllar akciğer kanseriyle savaşan şair, 1 Şubat 2012’de 88 yaşında aramızdan ayrıldı.

Yorum yapın

Yorum

Kategoriler:
Edebiyat · Genel · Kültür · Tarih
Halil G.

Polonya sevdalısı bir Polonya Yakışıklısı... :D

Comments to Nobel Ödülüne Doymayan Ülke: Polonya